Kolekcja Rafała Bielskiego                                      Wydawnictwo Skarpa Warszawska

Estetyczny i solidnie edytowany, dwujęzyczny – polsko-angielski, album zawiera fotografie oraz karty pocztowe ukazujące widoki przedwojennej Warszawy. Autor podzielił go na trzy części. Pierwsza prezentuje pocztę i pocztówkę w wolnej Polsce, a otwiera ją karta ukazująca demontaż pomnika Iwana Paskiewicza z podpisem: „Nosił wilk – ponieśli i wilka” z 1917 roku. Inne artekfakty przedstawiają między innymi budynek Poczty Głównej i Ministerstwa Poczt i Telegrafów przy placu Napoleona, listonosza z zapałem roznoszącego listy oraz urzędnika pocztowego z determinacją stemplującego na dwie ręce przesyłki pocztowe („Pocztowa maszyna do wszystkiego” głosi napis pod wizerunkiem). W tej pierwszej, najkrótszej w książce, części możemy obejrzeć także Polskie Godło Państwowe czyli białego orła w złotej koronie, pocztówkę prezentującą polską walutę „Złotego”, wprowadzonego do obiegu w 1924 roku, jak również wizerunki Józefa Piłsudskiego oraz Ignacego Jana Paderewskiego. Część druga to fotografia reporterska oraz pocztówka obrazujące najważniejsze wydarzenia społeczne i polityczne II RP.

Wśród nich jest pierwsze posiedzenie sejmu w odrodzonej Polsce, przemówienie Piłsudskiego podczas otwarcia obrad, gmach sejmu z zewnątrz, przyjazd gen. Józefa Hellera i powitanie go na Dworcu Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, sceny z wojny polsko-bolszewickiej w roku 1920, obraz „Cud nad Wisłą” JerzegoKossaka czy uroczystość z okazji odsłonięcia pomnika księcia Józefa Poniatowskiego, obrazki uliczne podczas zamachu majowego w 1926 r. Te ostatnie zawierają – przykładowo – widok żołnierzy kryjących się przed ostrzałem za rogiem muru przy pl. Zbawiciela, fragment ofensywy pieszo-konnej na ul. Marszałkowskiej, ciężki karabin maszynowy typu MG08 z obsługą oraz czołg marki renault. Jest również karta pocztowa ze zdjęciem najwybitniejszego fotografa Warszawy okresu międzywojnia, Mariana Fuksa, ukazującym Marszałka na swoim ulubionym koniu, klaczy Kasztance. Najwięcej miejsca w albumie obejmuje jego część trzecia nosząca tytuł: „Przewodnik po Warszawie”, zawierająca głównie fotografie, rzadziej pocztówki,

sporadycznie także druki ulotne. Są w niej widoki ulic, placów, skrzyżowań, obiektów zabytkowych oraz gmachów użyteczności publicznej. Z części tej dowiadujemy się najwięcej o tym, jak wyglądała stolica Polski w latach dwudziestych i trzydziestych ubiegłego stulecia. Wiele jest w niej budynków reprezentacyjnych jak Zamek Królewski, Katedra św. Jana, Kościół św. Jacka, Kościół Świętego Krzyża, Pałac na Wodzie w Łazienkach czy pałac Leopolda Kronenberga przy ul. Mazowieckiej. Jest budynek Politechniki, Konserwatorium Muzycznego przy ul. Okólnik, pałacu Kazimierzowskiego na terenie kampusu uniwersyteckiego, Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, gimnazjum im. Królowej Jadwigi, kościoła św. Aleksandra przy placu Trzech Krzyży oraz pobliskiego Instytutu Głuchoniemych i Ociemniałych, pałacu Królikarnia.

Urzekają widoki ulic, w tym Nowego Światu, Krakowskiego Przedmieścia, Wierzbowej, Polnej, Puławskiej, skrzyżowania Marszałkowskiej z Alejami Jerozolimskimi, Bielańskiej, placu Teatralnego, placu Unii Lubelskiej, placu Krasińskich. Większość fotografii wykonano w dzień powszedni, dlatego zawierają ruch uliczny, przechodniów i rozmaite scenki obyczajowe. Zaskakują różnymi ujęciami, nie tylko z poziomu ulicy, ale również ze wzniesień, okien, a nawet dachów, co pozwalało obiektywowi na utrwalenie panoramy ulicy, na przykład Marszałkowskiej czy Krakowskiego Przedmieścia. Książka bardzo ciekawa, istny smaczek historyczny. Polecam – nie tylko varsavianistom. Oprawa twarda, szyta. Piotr Kitrasiewicz