Ciemna gwiazda

Autorka: Ida Żmiejewska                                        Wydawnictwo Skarpa Warszawska

Ida Żmiejewska pozwala odpocząć od powieści kryminalnych w stylu współczesnym rozgrywającym się w gazetowej rzeczywistości, którą dobrze znamy. Jej przyjemny, komunikatywny i dobry literacko styl retro odpręża, przypomina sherlockowską klasykę. Jednocześnie otwiera cykl „Sprawy Szustera”. Chodzi o sędziego śledczego, Jerzego Szustera – znanego z poprzedniego cyklu pisarki „Warszawianka”. Autorka tłumaczy w posłowiu, dlaczego z postaci drugoplanowej stał się pierwszoplanową i dostaje szansę w „swoich” powieściach. „Ciemna gwiazda” jest szalenie klimatyczna, akcja gęsta i zawężona do kilku dni między Wigilią a Sylwestrem 1894 roku. Młoda Polska w rozkwicie – może bardziej w Krakowie, ale w końcu skandalizująca wystawa „Szału uniesień” Władysława Podkowińskiego była w Zachęcie. Obyczajowość epoki budzi zainteresowanie Żmiejewskiej.

W końcu jest też znakomitą varsavianistką, a kolejne rozdziały zaczyna od cytatów z „Moralności pani Dulskiej”. Zagadka kryminalna de facto wyrasta z ówczesnych problemów obyczajowo-społecznych, różnic majątkowych i kulturowych między klasami. Warto zwrócić uwagę na obraz stosunków polsko-rosyjskich. Sędzia Szuster z kolei wyrasta z rodziny wieloetnicznej, jego postać poddaje się dzięki temu złożonej analizie. A o co dokładnie chodzi? W niezwykle tajemniczych okolicznościach ginie młody baron Julian Sierawski. Wielkie plany ślubne z córką fabrykanta Melanią Wittmanówną jednak się nie spełnią. Na przykładzie tego aranżowanego poniekąd małżeństwa dobrze widać, że gdyby tak przesunąć czas akcji „Lalki” (1878-1879) o kilkanaście lat do przodu, to Wokulski skończyłby lepiej. Szuster prowadzi śledztwo w sprawie Sierawskiego. Świetnie sprawdza się – znany też z licznych gier detektywistycznych – dziennik śledztwa pisany kursywą. Bohater gromadzi w nim hipotezy robocze, prawdopodobne motywy, elementarne fakty. Na tej podstawie przeprowadza dedukcję. Naprawdę udany, pełen blasku kryminał retro. Idealny na przedłużenie okresu świątecznego we własnej wyobraźni. Oprawa miękka, klejona.