Autorka: Birute Jonuskaite                                    Wydawnictwo Warsztaty Kultury

Jest to zbiór wierszy poetki urodzonej w okolicach polskich Sejn w rodzinie litewskiej i utożsamiającej się z narodowością i kulturą litewską. Swoje utwory pisze po litewsku i nie tłumaczy ich na polski, powierzając to zadanie innym. Przekłada jednak na litewski literaturę polską, mając w dorobku translacje twórczości między innymi Janusza Korczaka, Hanny Krall czy Magdaleny Tulli. „Lista obecności” zawiera utwory mocno feminizujące, ale różniące się od typowego feminizmu brakiem sztandarowości oraz wrażliwością, sprawiającą iż niektóre z wierszy wykazują cechy polemiczne w stosunku do feministycznej ideologii, szczególnie te, w których autorka krytycznie odnosi się do niektórych żeńskich typów i zachowań. Tym niemniej motywem scalającym wiersze w tej książce jest kobieta jako postać umieszczona zarówno na tle współczesności, jak i w scenerii historycznej. Postać ta spełnia swoją rolę w dziejach, niekiedy wiodącą, innym razem na pozór marginalną, ale zawsze istotną. Jest to oczywiście przeciwstawienie się tradycyjnej mentalności, zgodnie z którą to mężczyźni rządzą światem.

Wprawdzie twierdzenie to posiada swoje dopełnienie, brzmiące „…a kobiety mężczyznami”, tym niemniej nie oto chodzi litewskiej poetce, bo w jej ujęciu rola kobiety jest samoistna, autonomiczna, nie wymagająca męskiego pośrednictwa, ani nawet obecności. Co nie znaczy, że przedstawiciele płci brzydkiej nie przewijają się przez utwory Birute Jonuskaite, owszem, są w nich czasem obecni, niekiedy nawet w roli podmiotu lirycznego, innym razem adresata wyznań narratorki. W wierszach tych często występuje również motyw niespełnienia. Miłość prezentuje różne oblicza, często gorzkie, melancholijne, zagubione, zranione, nienasycone. Kobiety są cierpiętnicami i altruistkami. Poświęcają się dla mężczyzn, a tamci nie tylko tego nie doceniają, ale nawet wyszydzają je i przepędzają. „Odchodzisz jak kopnięta suka” zarzuca poetka bohaterce wiersza „Depresyjna”. Ale w jej utworach są również kobiety zaprzeczające temu wizerunkowi.

Jest – na przykład – „Aktywistka”, która „rąbie/ życiem o ścianę” oraz „Dyrektorka”. Ten ostatni wiersz, satyryczny w wymowie, ukazuje siedzącą w pierwszym rzędzie szefową firmy z nogą założoną na nodze, której „przykuwające wzrok buty” kosztują 10% jej miesięcznej pensji, podczas gdy siedzący w dalszych rzędach podwładni mogą za 90% swoich wynagrodzeń kupić sobie „najwyżej odlotowe sznurówki”.Ułożone w kolejności alfabetycznej utwory zawarte w „Liście obecności” (po litewski „Esamoji”) występują w dwóch wersjach językowych: oryginalnej czyli litewskiej oraz w polskiej translacji. Przekładu na nasz język dokonała Agnieszka Rembiałkowska, filolożka bałtycka. Książkę wzbogacają intrygujące, kolorowe ilustracje Daivy Kaireviciute, absolwentki Akademii Sztuk Pięknych w Wilnie, znakomicie korespondujące z poetyckim klimatem wytworzonym przez Birute Jonuskaite. Dla koneserów. Oprawa miękka, klejona. Piotr Kitrasiewicz