Prokurator

Autor: Aleksander Herzog                                      Wydawnictwo Ośrodka Karta

Wspomnienia Aleksandra Herzoga są ciekawą przygodą czytelniczą. Frapująco i świadomie dobrane fakty z życia wybitnego prawnika, współtwórcy „Solidarności” w krakowskiej prokuraturze, po 1989 pierwszego zastępcy prokuratora generalnego. Herzog zajmował się wtedy sprawami wagi państwowej, takimi jak skutki stanu wojennego, śledztwo w sprawie zbrodni katyńskiej. Autor raczej szybko prześlizguje się przez lata młodzieńcze, widać, że dążył przede wszystkim do utrwalenia tego, co najbardziej zaangażowane społecznie i politycznie, a więc też historycznie nośne. Herzog wspomina niektóre intrygujące zagadki kryminalne z epoki PRL, w jakich rozwikływaniu wziął udział, np. kradzież pieniędzy z Urzędu Pocztowego w Nowej Hucie – 13 grudnia 1978 roku. Fajnie, że autor datuje konkretnie takie zdarzenia, do tego interesująco je opisuje. W efekcie długie fragmenty czyta się jak pamiętnik true crime.

Gwoździem programu są jednak czasy po 1989 roku. Wówczas Herzog dostał narzędzia do zmieniania świata. Może brzmi to patetycznie, ale trochę tak było. Natomiast taka misja nigdy nie należy do prostych. Herzog szybko zderzył się z aparatem nowej władzy, przepychanką polityczną Tadeusza Mazowieckiego z Lechem Wałęsą, naciskami ze strony gabinetu premiera w sprawie postawienia zarzutów Stanowi Tymińskiemu. Wszystko ok, ale na jakiej dokładnie podstawie – podobne pytanie Herzog zadawał nie raz, nie dwa. Brak dowodów lub ich zatarcie czasem przyprawiał o zawrót głowy, bo przecież często chodziło o sprawy mordów politycznych za komuny, czy kwestię odpowiedzialności karnej Czesława Kiszczaka. Dlaczego on jeszcze nie siedzi? Z tak wielkim pytaniem telefonował do Herzoga ówczesny prezydent. Sądzę, że mimo pewnej dozy hermetyczności „Prokurator” jest książką do czytania, do wyciągania z półki. Zawiera wątki wciągające, została dobrze skonstruowana i napisana. Grona odbiorców upatrywałbym nie tylko wśród środowiska prawnego, ale też wśród entuzjastów historii politycznej Polski drugiej połowy XX wieku i początków XXI stulecia. Pozycja zawiera indeks, zdjęcia. Oprawa miękka, klejona.