Autor: Rafał Dajbor Wydawnictwo Krytyki Politycznej
W 2026 roku minie 50 lat od premiery pierwszego odcinka serialu „07 zgłoś się”. Dokładna data to 25 listopada. Jeszcze trochę poczekamy, ale czas, który pozostał, będąc fanem tej produkcji, można sobie umilić na różne sposoby. Po pierwsze, nie ma chyba dnia (a na pewno tygodnia), żeby nie natrafić na emisję telewizyjną którejś z serii. Po drugie (w tej chwili ważniejsze), Rafał Dajbor napisał książkę o serialu. Druków zwartych poświęconych wyłącznie serialom na polskim rynku nie ma specjalnie dużo. Samego Dajbora możemy pamiętać właśnie z tego typu wydawnictwa pt. „40-latek. Kulisy kultowego serialu” (P. 6/2024). Obie książki są podobne konstrukcyjnie, przy czym – w mojej subiektywnej ocenie – prezentowana pozycja jest lepsza od poprzedniej.
Może być to wynikiem tego, że historia porucznika Borewicza wciąż stanowi podstawę ramówki kilku kanałów telewizyjnych, jest chętnie oglądana, doczekała się regularnych zjazdów fanowskich w ośrodku na Mazurach, w którym kręcono chociażby odcinek „Hieny”. Nie wspomnę o śladach fascynacji na grupach facebookowych. Dziś „07 zgłoś się” stanowi nie tak często spotykaną siłę. Wszystkie krytyczne głosy – również te z lat pierwszej recepcji, które przywołuje Dajbor – nie mają większego znaczenia. Dzieło żyje własnym życiem i nie wygląda, aby cokolwiek miało zmienić się na gorsze. No oczywiście oprócz nieuniknionych śmierci osób związanych z serialem. Nie ma już wśród nas Bronisława Cieślaka, ale jest Jerzy Rogalski, który brawurowo wcielił się w postać Jaszczuka. Wypowiedzi współtwórców autor chętnie i obszernie przytacza, dzięki czemu książka wyposażona jest w liczne cytaty, relacje z pierwszej ręki. Czytelnicy znający starą książkę Piotra K. Piotrowskiego „07 zgłasza się. Opowieść o serialu” (P. 14/2013; zawierającą opowiadanie „Londyńska misja Borewicza”, którego akcja stanowi prequel pierwszego odcinka „Major opóźnia akcję”) mogą odczuć rodzaj niedosytu, ponieważ trudno zdobyć nowe informacje na podjęty temat.
Twórczym wkładem Dajbora na pewno jest jednak rozdział „Kobiety w serialu”. Tę część tekstu można uznać za niemal osobne opracowanie bardzo ważnego segmentu „07 zgłoś się”, który oswajał polskiego widza z otwartością obyczajową, z wyzwolonymi i pewnymi siebie kobietami. Na podobny odbiór zasługuje analiza serialu „Ekstradycja”, w której autor podjął ryzyko zestawienia obu tytułów, potraktowawszy dzieło Wojciecha Wójcika jako bardziej współczesne przedłużenie „07 zgłoś się”. Poza tym dużo ciekawostek jak odmowa Jana Englerta, który otrzymał propozycję zagrania głównej roli; kwerenda w Archiwum Filmoteki Narodowej-Instytutu Audiowizualnego zrelacjonowana na przykład w świetnym fragmencie o dwóch niezrealizowanych odcinkach wykorzystujących górskie przestrzenie (rzeczywiście szkoda, że nie powstały).
Ostrzeżenie ze strony tytułowej „Uwaga spoilery!” można potraktować z przymrużeniem oka. Przy tylu emisjach fabuły poszczególnych odcinków zna się na pamięć, a ogląda się je dla klimatu, konkretnych kwestii dialogowych, miejsc. Trzeba przyznać, że zwłaszcza scenariusze najlepszych epizodów (jak „Rozkład jazdy” czy „Brudna sprawa”) mają wysoki poziom – najczęściej były to adaptacje polskiej gatunkowej prozy. Oglądanie w kółko tych odcinków jest dobrą lekcją kina. No chyba, że trafi się ktoś (może z młodszej widowni), kto dopiero po raz pierwszy przymierzy się do przygód Borewicza. Wtedy najlepiej oglądać i czytać książkę Dajbora jednocześnie. Pozycja zawiera zdjęcia, indeks osób, spis odcinków, bibliografię. Oprawa twarda, szyta.