Autor: Alex Cuadros
Wydawnictwo: Bo.wiem

Reportaż opublikowany w serii Mundus Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Alex Cuadros, niezależny dziennikarz piszący m. in. dla „New York Times Magazine” zabiera czytelnika do lasów deszczowych Amazonii, gdzie jeszcze dziś żyje rdzenna społeczność Cinta Larga. Tytułowe Oko Boga to ogromny diament, przed laty wydobyty na ich ziemiach i niestety niosący im zgubę. Odkryte tu złoża szlachetnych kamieni przyciągają rzesze żądnych zysku ludzi i jak soczewka skupiają na sobie cały destrukcyjny mechanizm korupcji, przemocy i niszczycielskiej działalności człowieka, czującego się panem świata przyrody.

Autor książki przygląda się zjawisku zderzenia unikalnego, indiańskiego świata ze współczesną cywilizacją z nieskrywanym smutkiem, pozbawionym sentymentalizmu współczuciem i reporterską dociekliwością. Praca nad tekstem zajmuje mu sześć lat, w trakcie których dziennikarz podróżuje, prowadzi badania źródłowe, lecz przede wszystkim rozmawia i obserwuje, poznaje dzieje ludu Amazonii, analizuje rozpad indiańskiej wspólnoty i jej postępujące zatracenie w pozornych dobrodziejstwach przynoszonych przez pozornie ucywilizowane społeczeństwo. Członkowie Cinta Larga poznają „białego człowieka” i jego wizję świata stosunkowo niedawno, bo w latach sześćdziesiątych XX wieku. Przybysze i osadnicy początkowo szukają w deszczowych lasach kauczuku, później egzotycznych drzew a następnie drogocennych kamieni. Chciwość i brak wyobraźni gubi zarówno tutejszych, jak i przyjezdnych – Alex Cuadros nie oszczędza i nie usprawiedliwia żadnej ze stron konfliktu, owocującego przemocą, degradacją środowiska, śmiercią i ludzkim cierpieniem. Trudno powiedzieć, co jest bardziej zaskakujące – czy bezwzględność przedstawicieli współczesnej, na co dzień kierującej się zasadami etyki cywilizacji czy to jak szybko amazońscy autochtoni, nieznający idei handlu, pieniądza czy własności prywatnej uczą się zasad kapitalizmu, bogacą się i obrastają w przedtem niepotrzebne im dobra oraz przedmioty. Pojawiają się w tej narracji pojedyncze jednostki, czujące niezgodę na niszczenie własnej tradycji, historii oraz na zacieranie tożsamości. Co ważne, książka opowiada historię Cinta Larga nie tylko z perspektywy zewnętrznego obserwatora. Alex Cuadros oddaje głos bohaterom, wywodzącym się z amazońskich plemion (wielokrotnie rozmawia z około czterdziestoma Cinta Larga a losy niektórych, przedstawionych czytelnikowi z imienia dominują w książce i nadają jej mocniejszy wyraz). Reportaż przybliża kulturę, zwyczaje i smutny los żyjących nad Rzeką Roosevelta Indian, ale wpisuje się również w inne kolonialne i postkolonialne opowieści o Ameryce Łacińskiej. Bardzo polecam, doceniając zarówno zawartość merytoryczną, jak i walory literackie tekstu. Oprawa miękka, klejona.