Autorka: Katarzyna Frankowska                            Wydawnictwo RM

Katarzyna Frankowska prowadzi na Facebooku profil „Babskie gusła”, w którym porusza tematy związane z historią pogaństwa, wierzeniami ludowymi, magią, przesądami i tradycjami wiejskimi. Prezentowana publikacja jest jej debiutem książkowym. Autorka proponuje w niej fascynującą i odważną podróż w głąb ludowej wyobraźni, gdzie seksualność nie jest ani tabu, ani grzechem, lecz integralnym składnikiem codzienności, splecionym z rytmem przyrody, pracy i wspólnotowego życia. To, co cechuje tę publikację, to holistyczne podejście do tematu, wrażliwe zarówno na kontekst oficjalny (akta sądowe, kazania), jak i nieoficjalny (pieśni, relacje etnograficzne).

Autorka konsekwentnie burzy stereotypy jakoby przednowoczesna wieś miałaby być jednoznacznie pruderyjna lub przeciwnie, totalnie rozpasana pod tym względem. Według niej seksualność ludowa funkcjonowała obok takich podstaw życia, jak praca, modlitwa czy jedzenie, a jej ocenie towarzyszył nie tylko praktyczny rozsądek, ale też humor, rytuał i magia. Właśnie część poświęcona magii i rytuałom zasługuje na szczególną uwagę. Frankowska opisuje jak poprzez zioła, zaklęcia i obrzędy próbowano zdobyć przychylność partnera, chronić płodność lub zabezpieczać miłość. Równolegle autorka nie unika trudnych tematów: tabu menstruacji, kazirodztwa jako realnego problemu społecznego, choć owianego milczeniem czy też obecności diabła jako kusiciela, który w ludowych wyobrażeniach miał wpływ na losy kochanków. Autorka przekonuje też, że normy dotyczące seksualności miały charakter zmienny terytorialnie. Inne zwyczaje panowały na Podhalu, inne na Mazowszu. Taka regionalna mozaika pokazuje, że kontekst geograficzny i kulturowy wpływał na życie intymne ludzi.

Autorka śledzi także historyczne przemiany omawianego zjawiska. Stopniowe wciąganie moralności kościelnej od XVIII wieku i coraz surowsze normy wobec seksualności pokazują, że życie seksualne nie było zjawiskiem niezmiennym, ale dynamicznym obszarem działania ludzkich wyobrażeń i instytucji. „Życie seksualne chłopów” to książka, która przełamuje wiele kulturowych tabu, oferując świeże i rzetelne spojrzenie na intymność zwykłych ludzi. To propozycja, która może zaciekawić zarówno badaczy historii społecznej, jak i zwykłych czytelników, którzy są zaintrygowani tym, jak wyglądała codzienna seksualność w kulturze ludowej, w całej jej złożoności, sprzecznościach i bogactwie. Polecam. Oprawa miękka, klejona. Anna Karczewska