Autorka: Françoise Coquillat
Wydawnictwo: RM

Publikacja wpisująca się w nurt książek poświęconych przedstawicielkom różnych kobiecych profesji oraz środowisk. Pielęgniarki wojenne to kobiety, które niejedno przeżyły, niejedno widziały i nie raz poświęcały się dla dobra sprawy czy drugiego człowieka. Niestety do tej pory były one zazwyczaj pokazywane w sposób uproszczony i wygładzony albo po prostu stały w cieniu wojennych opowieści lub nie było ich wcale w narracjach o bitwach i bohaterstwie żołnierzy (a przecież one również dzień w dzień ryzykowały swoim zdrowiem oraz życiem, wykazując przy tym wielką odwagę, poczucie misji i kierując się we wszystkim miłością do ojczyzny). Francuska historyczka i wykładowczyni rzuca nowe światło na tytułowe bohaterki, przygląda im się z bliska a motorem jej działania staje się odkryta przypadkiem historia rodziny z lat I wojny światowej.

Autorka analizuje szereg źródeł historycznych, w tym pamiętniki, dzienniki i zapiski francuskich pielęgniarek z początków XX wieku. Obraz wojennej rzeczywistości, który wyłania się z tych relacji różni się od przekazywanego zazwyczaj. Autorka porównuje go z tym, co dotychczas znane, rozkładając na części pierwsze tradycyjny model pielęgniarki, przeglądając różne jego reprezentacje i poszukując ich źródeł. Następnie przechodzi do analizy kształcenia medycznego kobiet, ujmuje temat m. in. w kontekście specyficznych warunków pracy na froncie. Badaczka na koniec przygląda się kilku sylwetkom kobiet, które spisały swoje doświadczenia z okresu Wielkiej Wojny. Trzeci rozdział publikacji pokazuje jak pielęgniarki postrzegają same siebie i ostatecznie rozprawia się z wcześniej opisywanym, stereotypowym obrazem a także uzupełnia przekaz o wojnie o kobiecą perspektywę oraz doświadczenie. Pielęgniarki w swoich zapiskach mówią nie tylko o faktach, przekazują również emocje, zawierają przemyślenia o życiu i świecie, wiele miejsca zajmuje tu wiara w Boga a także światopogląd. Autorka dzieli wojenne, kobiece świadectwa na kategorie, zwane głosami oczekiwanymi, wyzwolonymi, zbanalizowanymi i intymnymi czy głosami na cenzurowanym. Książka traktuje nie tylko o wojnie, również o emancypacji francuskich kobiet, ukazując przy okazji zależność tych dwóch zjawisk. Ciekawe są końcowe rozważania o sytuacji wojennych pielęgniarek po zakończeniu konfliktu zbrojnego i po powrocie do normalności, która okazuje się wcale nie taka normalna. Publikacja wyczerpująco ujmuje temat, poza tym jest solidnie udokumentowana, napisana z wprawą i widocznym zaangażowaniem. Bardzo polecam czytelnikom zainteresowanym problematyką kobiecą oraz historią XX wieku. Oprawa miękka, klejona.