Kobza Alicja, „Graficzki. Nieopowiedziane historie polskich projektantek grafiki użytkowej 1945–1989”

Graficzki. Nieopowiedziane historie polskich projektantek grafiki użytkowej 1945–1989

Kobza Alicja, „Graficzki. Nieopowiedziane historie polskich projektantek grafiki użytkowej 1945–1989”Autorka: Alicja Kobza
Wydawnictwo: Karakter

Wydawca określa tę publikację mianem „smakowitej wizualnie, a zarazem pionierskiej merytorycznie”. Może i mało to skromne, ale nie sposób się nie zgodzić. Graficzka Alicja Kobza postanowiła przybliżyć w swojej książce postaci najciekawszych polskich projektantek graficznych epoki PRL-u, w zasadzie bez wyjątku zapomnianych. Pomimo że tzw. polska szkoła plakatu od dawna jest ceniona na całym świecie, a w ostatnich latach wydawano także publikacje i organizowano wystawy zbierające najciekawsze spośród powstałych wtedy okładek książek i innych przejawów grafiki użytkowej, pamięć dotyczy niemal wyłącznie mężczyzn-artystów. Tymczasem wśród wybitnych graficzek były też kobiety – i publikacja Alicji Kobzy zdecydowanie to udowadnia. Autorka wybrała łącznie dwadzieścia siedem artystek, a cierpliwie zebrane przez nią przykłady ich projektów udowadniają, że mamy do czynienia z wielkimi talentami. Zamieszczone w książce Kobzy prace nierzadko zachwycają i nie ma wątpliwości, że co najmniej dorównują plakatom i okładkom powszechnie znanych i cenionych grafików-mężczyzn.

Książka została podzielona na dwie części. W pierwszej znalazło się piętnaście artystek, których twórczość jest według Kobzy szczególnie warta uwagi. Autorka poświęca im po prostu więcej czasu i miejsca – wybór ich prac jest szerszy i towarzyszą im interesujące i dające lekturową satysfakcję, niemal reporterskie opowieści o ich biografiach, zwykle spisane na podstawie rozmów z samymi artystkami albo ewentualnie członkami ich rodziny. W drugiej części znalazło się dodatkowo dwanaście artystek – przykładów ich prac jest już mniej, a informacje o nich sprowadzają się zazwyczaj do zwięzłych biogramów. Jeśli chodzi o same projekty graficzne, których jest w tej albumowej publikacji mnóstwo, to najwięcej jest wśród nich plakatów filmowych, afiszów zapowiadających różnego typu wydarzenia kulturalne oraz okładek książek, ale zdarzają się także przykłady znakomitej grafiki użytkowej, która z kulturą nie ma zbyt wiele wspólnego – na przykład etykiety spożywcze albo ulotki informacyjne dołączane do leków. Jedna z prezentowanych w książce graficzek jest na przykład twórczynią słynnego logo Peweksu.

„Graficzki” to bardzo satysfakcjonująca w odbiorze i w dodatku bardzo potrzebna publikacja, którą szczerze polecam, jednocześnie mając świadomość, że nie w każdej bibliotece będzie ona stanowić artykuł pierwszej potrzeby. Książka nie powinna rozczarować chyba żadnego wrażliwego na sztukę i zainteresowanego polską kulturą odbiorcy ani odbiorczyni. Oprawa twarda, szyta, większy format i ogółem wydanie zarówno trwałe, jak i piękne.