Węcowski Marek, „Homer na nasze czasy”

Homer na nasze czasy

Węcowski Marek, „Homer na nasze czasy”Autor: Marek Węcowski
Wydawnictwo: Znak

Czy można sobie wyobrazić lepszy moment na wydanie książki o Homerze niż w okolicach premiery głośnej kinowej adaptacji „Odysei” w reżyserii Christophera Nolana? Raczej nie. Marek Węcowski, polski historyk, znawca antyku i profesor związany z Uniwersytetem Warszawskim, twierdzi jednak, że o Homerze warto teraz mówić i pisać nie tylko z powodu filmu, ale z przyczyn o wiele szerszych i poważniejszych – chodzi o moment dziejowy, w którym znaleźliśmy się jako cywilizacja, a zatem moment wyraźnego przesilenia, niepokojów i wojen, w którym fundamentalna niepewność jutra staje się doświadczeniem nas wszystkich. Jak pisze, „To dobry moment, żeby wrócić do Homera”.

W swojej niezwykle interesującej książce Węcowski spogląda na Homera i jego dzieło z najróżniejszych stron, zawsze mając jednak na uwadze możliwość odniesienia go do współczesności. Publikacja składa się z pięciu części – pozornie nieprzystających do siebie, ale jednak wspólnie tworzących konstelację. W pierwszej badacz pokazuje, w jaki sposób dotychczas odczytywano „Iliadę” i „Odyseję” w historii naszej cywilizacji – szczególnie właśnie w momentach wojen i kryzysów – i jak te dzieła wykorzystywano. W drugiej opowiada o ludziach, którzy przez wieki najbardziej interesowali się Homerem, a byli wśród nich nie tylko badacze czy poeci, ale także politycy i ideolodzy. Część trzecia poświęcona jest autorskiemu odczytaniu przez Węcowskiego obu poematów Homera – oczywiście w sposób daleki od banału czy ortodoksji (ani jedno ani drugie nie przystoi przecież naukowcowi tej klasy). W czwartej części Węcowski próbuje dać pojęcie o historycznym i intelektualnym tle, na którym tworzył Homer. Oczywiście badacz może tylko rekonstruować je ze skrawków, nie odbiera to jednak powagi jego staraniom. W piątej i ostatniej części autor już całkiem wprost odnosi czasy, w których tworzył Homer do naszej współczesności – po to, by udowodnić, że lektura „Iliady” i „Odysei” naprawdę może być dla współczesnego czytelnika niezwykle cenna i pouczająca.

Jak widać ambicje Węcowskiego nie są małe. Mimo to autor, który za poprzednią książkę „Tu jest Grecja! Antyk na nasze czasy” był nominowany do Literackiej Nagrody Nike, snuje swoje rozważania ani na chwilę nie zapominając o czytelnikach, którzy przecież niekoniecznie zjedli zęby na uważnej lekturze dzieł Homera czy historii antyku. Innymi słowy, „Homer na nasze czasy” stanowi rzadkie połączenie – jest książką jednocześnie ambitną poznawczo i przystępną w lekturze. Nie oszukujmy się: i tak trafi ona raczej do przedstawicieli inteligencji, ale za to nie tylko tych, którzy szczególnie interesują się literaturą starożytnej Grecji. W bibliotekach na pewno się przyda! Oprawa twarda, szyta.