Autorka: Urszula Struzikowska-Marynicz            Wydawnictwo RM

Tytułowe pojęcie oznacza w psychologii oraz w psychiatrii nastrój głębokiego kryzysu, objawiający się gwałtownie zmieniającymi się nastrojami, lękiem przed odrzuceniem, poczuciem wewnętrznej pustki, impulsywnym zachowaniem oraz skłonnością do autoagresji. Zgodnie z angielską nazwą jest to stan z pogranicza, między nerwicą a chorobą psychiczną, wymagający intensywnej terapii, zarówno psychologicznej, jak i farmakologicznej.

Borderline występuje u wielu osób, chociaż nie wszystkie zdają sobie z tego sprawę. Autorka adresuje swoją książkę do wszystkich, u których rozpoznano ten rodzaj zaburzeń psychicznych, jak również do tych znajdujących się na prostej drodze do przekroczenia tej destrukcyjnej linii granicznej. Książka jest podręcznikiem z ćwiczeniami. Urszula Struzikowska-Marynicz opisuje codzienne stany i zachowania typowe dla osób z borderline, a następnie przekazuje wiedzę jak wypracowywać w sobie dystans do sytuacji wywołującej destrukcyjne reakcje. Na przykład, kogoś zdenerwował przyjaciel i jego reakcją jest wyrzucenie części przedmiotów kojarzących się z nim, chociażby otrzymanej w prezencie książki.

Albo ktoś inny w poczuciu gniewu na szefa lub współpracowników ciska w emocjach na biurko wypowiedzenie pracy, nie poprzedziwszy tego kroku wcześniejszym rozejrzeniem się za innym zatrudnieniem. Pierwszym krokiem do wyjścia z takiej emocjonalnej matni jest zdanie sobie sprawy, że zachowując się w ten sposób robimy krzywdę samym sobie, poprzez podważenie własnego poczucia bezpieczeństwa w relacjach z innymi, zakłócenia wewnętrznej równowagi i uruchomienia katastroficznego myślenia o sobie. No i naruszenia dobrostanu finansowego poprzez utratę pracy oraz podjęcie kosztownej psychoterapii. Kolejnymi krokami są rozmaite propozycje ćwiczeń mających pomóc w zaradzeniu kryzysowi. Jedną z nich jest próba wyprostowania i wygładzenia zniekształceń myślowych, pojawiających się w chwilach działania stresu, poprzez oddzielenie emocji od faktów.

Autorka zaleca przykładowo przywołanie z pamięci sytuacji z bliższej lub dalszej przeszłości, której towarzyszyły silne negatywne emocje. Przywołaniu powinno towarzyszyć jak najwięcej szczegółów związanych z tamtym wydarzeniem, a więc gdzie się znajdowałeś, jaka była pogoda, jaka pora dnia, w co byłeś ubrany – i tak dalej. A przede wszystkim co się wówczas działo w tobie oraz wokół ciebie, co czułeś, jak zachowywały się inne osoby, co do ciebie mówiły, jaki miały wyraz twarzy i brzmienie głosu. Następnie, po odtworzeniu tego z pamięci, należy opisać tę sytuację na papierze lub w komputerze ze wszystkimi szczegółami. Po dokonaniu tych, dla niektórych osób być może niełatwych, czynności, czas na etap drugi. Polega on na ponownym wyobrażeniu sobie tej samej sytuacji, lecz tym razem z dystansu, jakby zza kamery, podczas gdy wcześniejsza była w polu widzenia obiektywu.

Ten etap ćwiczenia ma pokazać, co zarejestrowałaby kamera nie odczuwająca przecież emocji i nie wpadająca w stres, jaki obraz i dźwięk z tego wydarzenia by utrwaliła? To nowe wyobrażenie czyli przegląd tamtej sytuacji z pozycji zdystansowanej należy ponownie opisać. Finałem ćwiczenia jest porównanie obu opisanych obrazów, co ma dopomóc w oddzieleniu emocji, opinii i własnego przekonania od faktów jako takich. Taka konfrontacja może doprowadzić do skorygowania oceny wydarzenia, które być może nie było wcale takie straszne jak się mnie, tobie, nam lub im wydawało. Możliwe, że patrząc na jego przebieg z pozycji świadka, a nie uczestnika zauważymy, że nie było wcale czym się przejmować, a nawet jeśli było, to na pewno nie warto tego za sobą ciągnąć. Książka ma charakter fachowego podręcznika. Polecam ją bardziej studentom psychologii niż osobom próbującym za jej pośrednictwem pomóc samym sobie, bo łatwo mogą się pogubić w jej treści. Oprawa miękka, klejona. Piotr Kitrasiewicz