Od podszewki

Autor: Sofi Thanhauser
Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego

Bardzo ciekawa publikacja z pogranicza literatury faktu i opracowania popularnonaukowego. Autorka podejmuje wysiłek przeprowadzenia reporterskiego śledztwa, następnie łączy jego wynik z wiedzą, do której dociera podczas badań historycznych, poświęconych przemysłowi odzieżowemu. Zdaniem Sofi Thanhauser dzieje ubrań dzielą się na kilka epok, wyznaczanych przez dostępność materiałów, z których wytwarzano odzienie. Badaczka pomija etap skór – ten zostaje przez nią odnotowany jedynie w zarysie, by rozpocząć właściwą opowieść od ery lnu. Uprawa i przygotowanie lnianych włókien tradycyjnie stanowiły zajęcie kobiet, które przykute na wiele godzin do krosna, odgrywają niebagatelną rolę w rozwoju produkcji odzieży. Wątek wyzysku pań pojawia się już na samym początku opowieści, wydaje się bliski autorce, obnaża mroczną stronę przemysłu ubraniowego i będzie nam towarzyszył przez wszystkie rozdziały książki. Druga odnotowana w publikacji epoka to czas bawełny, której uprawa pochłania niebywałe ilości wody i powoduje zanieczyszczenie środowiska pestycydami a nawet katastrofy ekologiczne. Ekologicznej refleksji wtóruje myśl o kolonializmie i tego, jak on wpłynął na dzisiejszą produkcję surowca. Niestety to nie przypadek, że wszędzie tam, gdzie bawełna, pojawia się również wiele ludzkiego cierpienia i zła. Kolejny rozdział poświęcony jest jedwabiowi, który stanowi doskonały pretekst do tego, by zastanowić się nad tym, jak strój staje się wyznacznikiem statusu, pozycji społecznej a nawet władzy. Rzecz dotyczy nie tylko starożytnych dynastii czy wielkich dworów i arystokracji, również znajduje odzwierciedlenie we współczesnej modzie, w której kluczowe znaczenie ma logo oraz metka przyszyta do ubrania. Następna era ubraniowa to czas sztucznych materiałów – wiskozy oraz nylonu, które pozwalają wielu krajom uniezależnić swój przemysł odzieżowy od zagranicznych producentów, tworzą zjawisko taniej odzieży, ale też szkodzą i ziemi, i wytwarzającym je ludziom. Tu warto zauważyć, że choć w publikacji wielokrotnie pojawia się kontekst europejski to Ameryka stanowi dla autorki właściwy punkt odniesienia. Stany Zjednoczone mają ogromny, choć wcale nie pozytywny, wpływ na kształt globalnego przemysłu modowego, lecz nie podejmują żadnych kroków w celu jego poprawy, co zdecydowanie dziwi badaczkę (Amerykankę). Natomiast ostatni rozdział książki jest napisany jakby na pocieszenie i ukazuje nowy ruch w branży odzieżowej. Sofi Thanhauser przedstawia sylwetki kilkorga pasjonatów, którzy wskrzeszają rzemiosło związane z wełną, propagują idee odzysku a także ochrony planety i dają nadzieję na przyszłość.

„Od podszewki” to świetna, napisana z pasją i werwą, poruszająca ciekawy temat pozycja na rynku wydawniczym, którą gorąco polecam nie tylko miłośnikom mody, również ekologom oraz feministkom. Książka tak naprawdę może spodobać się każdemu, ale uwaga – skłania do refleksji nad tym, skąd pochodzi nasze ubranie i co się z nim stanie po wyrzuceniu do śmieci. Istnieje ryzyko, że po lekturze czytelnik inaczej spojrzy na to, co wisi w jego szafie… i może wcale nie być zadowolony. Oprawa miękka, klejona.